Ten pasztet z cukinii to przepis klasztorny siostry Anastazji, który zdobył popularność dzięki prostocie i wyjątkowemu smakowi przypominającemu pasztet z gęsi. Cukinia po odpowiednim przygotowaniu nabiera mięsistej konsystencji, a połączenie z cebulą, jajkami i bułką tworzy gładką, kremową masę idealną do smarowania na pieczywie. Przepis nie wymaga żadnych egzotycznych składników – wszystko można kupić w zwykłym sklepie spożywczym. Pasztet świetnie się przechowuje w lodówce, więc warto przygotować większą porcję na zapas.
Składniki na pasztet z cukinii
Proporcje sprawdzają się najlepiej przy użyciu około kilograma cukinii – to optymalna ilość na słoik o pojemności 500-700 ml.
- 1 kg cukinii (najlepiej młodych, z drobnymi pestkami)
- 2 duże cebule (około 300 g)
- 3 jajka ugotowane na twardo
- 3 łyżki bułki tartej
- 150 ml oleju roślinnego (do smażenia i do masy)
- 2 łyżeczki soli (lub według uznania)
- 1/2 łyżeczki pieprzu białego
- 1/4 łyżeczki gałki muszkatołowej
- 2 łyżki masła (opcjonalnie, do wzbogacenia smaku)
Przygotowanie pasztetu z cukinii krok po kroku
- Przygotowanie cukinii: Cukinię umyć, obrać ze skórki (to ważne – skórka mogłaby nadać pasztetowi gorzkawy posmak) i zetrzeć na tarce o grubych oczkach. Przełożyć do dużej miski, posypać łyżeczką soli i dokładnie wymieszać. Odstawić na 20-30 minut, aby warzywo puściło sok.
- Odciskanie nadmiaru wody: Po odstawieniu cukinia wypuści sporo płynu – to klucz do sukcesu tego przepisu. Warzywo przełożyć na gazę lub czystą ściereczkę kuchenną i mocno odcisnąć, usuwając jak najwięcej wody. Im dokładniejsze odciskanie, tym lepszy efekt końcowy – pasztet będzie gęstszy i bardziej zwięzły.
Dobrze odciśnięta cukinia to podstawa – z kilograma warzyw powinno zostać około 400-500 g suchej masy. Jeśli zostanie za dużo wody, pasztet będzie rzadki i wodnisty.
- Smażenie cebuli: Cebulę obrać, pokroić w drobną kostkę i zeszklić na patelni z 3 łyżkami oleju na średnim ogniu. Smażyć około 10-12 minut, aż nabierze złocistego koloru – nie przesadzać z przyrumienieniem, bo może wprowadzić goryczkę. Pod koniec smażenia można dodać masło dla głębszego smaku.
- Łączenie składników: Do odciśniętej cukinii dodać usmażoną cebulę (razem z tłuszczem z patelni), obrane i pokrojone w kosteczkę jajka ugotowane na twardo, bułkę tartą oraz przyprawy. Wszystko dokładnie wymieszać – masa powinna być jednolita, ale z widocznymi kawałkami jajek.
- Smażenie pasztetu: Na dużą patelnię wlać pozostały olej (około 100 ml) i rozgrzać na średnim ogniu. Przełożyć masę z cukinii i smażyć przez 25-30 minut, często mieszając drewnianą łyżką. Pasztet będzie stopniowo zmieniał kolor z jasnozielonego na beżowo-złocisty. Pod koniec smażenia masa powinna być gęsta, zwarta i lekko się rumienić.
Podczas smażenia warzywo traci resztki wody i nabiera charakterystycznej, mięsistej konsystencji. Nie należy przyspieszać tego procesu zwiększając temperaturę – wolne smażenie pozwala składnikom się przegryzć i połączyć w jednolitą całość.
- Blendowanie: Gorącą masę zblendować na gładką pastę za pomocą blendera ręcznego lub przenieść do blendera stacjonarnego. Stopień rozdrobnienia zależy od preferencji – można uzyskać idealnie gładki pasztet lub zostawić delikatną teksturę. Doprawić do smaku solą i pieprzem.
- Przechowywanie: Ciepły pasztet przełożyć do czystych, wyparzonych słoików i zakręcić. Po przestudzeniu w temperaturze pokojowej przenieść do lodówki, gdzie nabierze odpowiedniej konsystencji i smaku po minimum 12 godzinach.
Warianty smakowe pasztetu
Podstawowy przepis można modyfikować według własnych upodobań. Dodanie 2-3 ząbków czosnku podczas smażenia cebuli wprowadza wyrazistą nutę i sprawia, że pasztet smakuje bardziej pikantnie. Czosnek należy przecisnąć przez praskę i dodać pod koniec smażenia cebuli, żeby się nie przypalił.
Dla miłośników grzybowego aromatu sprawdzi się dodatek suszonych grzybów. Wystarczy 20-30 g borowików namoczonych w gorącej wodzie, odsączonych i drobno posiekanych. Grzyby dodać do cebuli i razem podsmażyć – wprowadzą głębię smaku i jeszcze bardziej upodobnią pasztet do tradycyjnego mięsnego.
Wersja ziołowa zyskuje na dodaniu świeżego tymianku, majeranku lub szałwii. Wystarczy łyżeczka posiekanych ziół dodana tuż przed blendowaniem. Natomiast szczypiorek lub koperek wprowadzą świeżość – te zioła najlepiej wsypać po zblendowaniu, żeby zachowały intensywny kolor.
Podawanie i zastosowanie w kuchni
Pasztet najlepiej smakuje schłodzony, smarowany na świeżym chlebie żytnim lub chrupiących grzankach. Dobrze komponuje się z kwaśnym ogórkiem, marynowaną papryką czy cebulką w occie – te dodatki równoważą jego delikatnie słodkawy smak. Można go również podawać jako element większej przekąski z warzywami i dipami.
W wersji bardziej wykwintnej sprawdza się jako farsz do naleśników czy tartaletek – wystarczy lekko podgrzać i nałożyć na ciepłe naleśniki, zwinąć w rulony i podać z sosem jogurtowo-ziołowym. Pasztet można też wykorzystać jako warstwę w warzywnej terrine czy jako bazę pod zapiekankę z warzywami.
Przechowywanie pasztetu z cukinii
W szczelnie zamkniętym słoiku pasztet zachowuje świeżość w lodówce przez 5-7 dni. Ważne, żeby każdorazowo nakładać go czystą, suchą łyżką – wilgoć i okruchy skracają trwałość. Powierzchnię można zabezpieczyć cieniutką warstwą oleju, co dodatkowo przedłuża przechowywanie.
Pasztet można również zamrozić – najlepiej w mniejszych porcjach, w szczelnych pojemnikach lub torebkach strunowych. Po rozmrożeniu w lodówce zachowuje pełnię smaku, choć konsystencja może być nieznacznie bardziej luźna. Nie należy go rozmrażać w mikrofalówce, bo straci jednolitą strukturę.
Jeśli po otwarciu słoika powierzchnia pasztetu lekko ściemniała, wystarczy zdjąć wierzchnią warstwę – reszta będzie nadal świeża i smaczna.
Najczęstsze pytania o pasztet siostry Anastazji
Czy można użyć starszych, dużych cukinii? Można, ale należy je pozbawić gąbczastego środka z dużymi pestkami. Starsza cukinia ma też więcej wody i mniej intensywny smak, więc może być potrzebne dłuższe smażenie i mocniejsze doprawienie.
Dlaczego pasztet jest gorzkawy? Najczęstsza przyczyna to niedostateczne obranie cukinii ze skórki lub użycie przegrzanej cebuli. Gorycz może też pochodzić od zbyt długo smażonej bułki tartej – dodawać ją należy dopiero do masy, nie smażyć osobno.
Czy można zrobić pasztet bez jajek? Jajka nadają pasztetowi kremowość i wiążą składniki, ale można je zastąpić większą ilością bułki tartej (4-5 łyżek) lub dodać 2 łyżki kaszy manny, która po nabrzmnieniu spełni podobną funkcję. Wersja bez jajek będzie jednak lżejsza i mniej sycąca.
Jak uzyskać jaśniejszy kolor pasztetu? Kolor zależy od stopnia usmażenia – krótsza obróbka termiczna da jaśniejszy odcień. Można też użyć białego pieprzu zamiast czarnego i pominąć rumienienie cebuli, ograniczając się do zeszklenia.
Wartości odżywcze pasztetu z cukinii
Porcja 100 g pasztetu dostarcza około 180-200 kcal, w zależności od ilości użytego oleju. To opcja zdecydowanie lżejsza od tradycyjnych pasztetów mięsnych, które często przekraczają 300 kcal na 100 g. Cukinia jest niskokaloryczna i bogata w błonnik, wspierający trawienie.
Jajka dostarczają pełnowartościowego białka i witamin z grupy B, a olej roślinny – nienasyconych kwasów tłuszczowych. Pasztet zawiera też sporo potasu z cukinii, który reguluje ciśnienie krwi. Dla osób kontrolujących kalorie można zmniejszyć ilość oleju do smażenia, zastępując część wody lub bulionem warzywnym – wtedy kaloryczność spadnie do około 120-140 kcal na 100 g.