Lazania to danie, które potrafi oczarować warstwami smaku – delikatne płaty makaronu przeplatają się z aromatycznym sosem bolońskim, kremowym beszamelem i złocistym serem. Przepis Ewy Wachowicz stawia na tradycyjne proporcje i sprawdzone techniki, które gwarantują efekt rodem z włoskiej trattorii. Każdy kęs łączy w sobie intensywność mięsa, aksamitność sosu i chrupkość zapiekanej górnej warstwy. To danie wymaga czasu, ale efekt przewyższa wszelkie oczekiwania.
Składniki na lazanię według Ewy Wachowicz
Przepis obliczony na formę o wymiarach 30×20 cm, wystarczającą dla 6-8 osób.
Sos bolognese
- 500 g mielonej wołowiny
- 200 g mielonej wieprzowiny
- 2 średnie marchewki
- 2 łodygi selera naciowego
- 1 duża cebula
- 3 ząbki czosnku
- 800 g pomidorów z puszki (krojonych lub passaty)
- 2 łyżki koncentratu pomidorowego
- 150 ml czerwonego wytrawnego wina
- 200 ml bulionu wołowego
- 2 łyżki oliwy z oliwek
- 1 łyżeczka suszonego oregano
- 1 liść laurowy
- sól, pieprz, szczypta cukru
Sos beszamelowy
- 80 g masła
- 80 g mąki pszennej
- 1 litr mleka (3,2%)
- szczypta gałki muszkatołowej
- sól, biały pieprz
Do złożenia lazanii
- 250-300 g płatów do lazanii (nie wymagających gotowania)
- 300 g sera mozzarella
- 100 g startego parmezanu
- 2 łyżki masła do nasmarowania formy
Przygotowanie lazanii krok po kroku
- Przygotowanie soffritto: Marchewkę, seler i cebulę pokroić w drobną kostkę (około 3-4 mm). Na dużej patelni lub w rondlu rozgrzać oliwę, dodać warzywa i smażyć na średnim ogniu przez 8-10 minut, aż zmiękną i lekko się zeszklą. Pod koniec dodać przeciśnięty przez praskę czosnek i smażyć kolejną minutę.
- Podsmażenie mięsa: Zwiększyć ogień do dużego, dodać mielone mięso i rozbijając je drewnianą łyżką, smażyć przez około 10-12 minut. Mięso powinno stracić różowy kolor i lekko się zrumienić – to kluczowy moment dla głębi smaku.
- Deglazing winem: Wlać wino, podkręcić ogień i gotować intensywnie przez 3-4 minuty, aż alkohol wyparuje, a płyn częściowo się zredukuje. Dodać koncentrat pomidorowy, wymieszać i smażyć minutę.
- Duszenie sosu: Dodać pomidory z puszki, bulion, oregano, liść laurowy, szczyptę cukru (równoważy kwasowość pomidorów), sól i pieprz. Doprowadzić do wrzenia, zmniejszyć ogień do minimum i dusić pod przykryciem przez 1,5-2 godziny, co 20-30 minut mieszając. Sos powinien zgęstnieć i nabrać głębokiego, bogatego smaku.
Długie duszenie sosu bolognese to fundament udanej lazanii. Im dłużej się dusi, tym bardziej harmonijne stają się smaki – warto poświęcić ten czas.
- Przygotowanie beszamelu: W średnim rondlu roztopić masło na średnim ogniu. Dodać mąkę i mieszając trzepaczką, smażyć przez 2-3 minuty – zaprawa (roux) powinna być jasna, bez rumieńca. Stopniowo, wlewając po około 100 ml, dodawać ciepłe mleko, energicznie mieszając po każdym dodaniu. Gdy wszystko mleko zostanie dodane, gotować na małym ogniu przez 8-10 minut, ciągle mieszając, aż sos zgęstnieje do konsystencji gęstej śmietany. Doprawić solą, białym pieprzem i gałką muszkatołową.
- Przygotowanie formy: Piekarnik nagrzać do 180°C (bez termoobiegu). Formę żaroodporną obficie posmarować masłem.
- Układanie warstw: Na dnie formy rozłożyć cienką warstwę sosu bolognese (około 3-4 łyżki), następnie warstwę płatów makaronu. Na makaron nałożyć około 1/4 sosu bolognese, następnie 1/4 beszamelu, posypać startą mozzarellą. Powtórzyć warstwowanie jeszcze 3 razy. Ostatnią warstwę stanowi makaron, na który nakłada się pozostały beszamel i obficie posypuje parmezanem.
- Pieczenie: Formę przykryć folią aluminiową i wstawić do piekarnika na 30 minut. Następnie zdjąć folię i piec kolejne 15-20 minut, aż wierzch się zarumieni i pojawią się złociste, chrupiące krawędzie.
- Odpoczynek: Po wyjęciu z piekarnika odstawić lazanię na 15 minut. Ten krok jest kluczowy – warstwy się ustabilizują, a porcje będą się ładnie kroić bez rozpadania.
Wartości odżywcze lazanii
Jedna porcja (około 250 g) dostarcza:
- Energia: 520-580 kcal
- Białko: 32-35 g
- Tłuszcze: 28-32 g
- Węglowodany: 38-42 g
Lazania jest daniem sycącym i kalorycznym, ale jednocześnie dostarcza pełnowartościowego białka, wapnia z serów oraz witamin z warzyw w sosie bolognese.
Typowe błędy przy przygotowaniu lazanii
Zbyt rzadki sos bolognese to częsty problem – jeśli po duszeniu sos jest wodnisty, gotować go bez przykrycia jeszcze 20-30 minut. Nadmiar płynu sprawi, że lazania będzie „pływać” w sosie i nie zetnie się porządnie.
Pomijanie warstwy sosu na dnie formy powoduje przypalanie dolnych płatów makaronu. Zawsze zaczynać od cienkiej warstwy bolognese bezpośrednio na dnie naczynia.
Zbyt gęsty beszamel nie rozprowadzi się równomiernie między warstwami. Sos powinien spływać z łyżki gładkim strumieniem – jeśli jest za gęsty, rozcieńczyć go odrobiną ciepłego mleka.
Krój lazanii bezpośrednio po wyjęciu z piekarnika kończy się katastrofą. 15 minut odpoczynku to nie kaprys – to różnica między estetyczną porcją a rozlaną masą na talerzu.
Używanie zimnego mleka do beszamelu prowadzi do grudek. Mleko powinno być co najmniej w temperaturze pokojowej, a najlepiej lekko podgrzane.
Warianty i modyfikacje przepisu
Wersja z indykiem zamienia wołowinę i wieprzowinę na 700 g mielonego indyka. Sos będzie lżejszy, ale warto dodać 2 łyżki oliwy podczas smażenia mięsa, bo indyk jest bardzo chudy.
Lazania wegetariańska wykorzystuje zamiast mięsa 500 g pokrojonych w kostkę pieczarek, 2 pokrojone w kostkę bakłażany i 2 cukinię. Warzywa podsmażyć osobno, a następnie połączyć z sosem pomidorowym i dusić 40-45 minut.
Dodatek szpinaku między warstwy wzbogaca danie o żelazo i nadaje mu kolor. Wystarczy 300 g mrożonego szpinaku, rozmrożonego i dokładnie odciśniętego z wody, rozłożonego cienko między warstwami.
Wersja z ricottą zamiast części beszamelu – 500 g sera ricotta wymieszać z 2 jajkami, solą i pieprzem, a następnie używać naprzemiennie z beszamelem. Daje to bardziej włoski, tradycyjny charakter.
Przechowywanie i podgrzewanie
Upieczoną lazanię można przechowywać w lodówce przez 3-4 dni, szczelnie przykrytą folią aluminiową lub w pojemniku. Podgrzewać najlepiej w piekarniku nagrzanym do 160°C przez 20-25 minut, przykrytą folią, aby nie wyschła.
Lazania doskonale nadaje się do zamrożenia – zarówno przed, jak i po upieczeniu. Przed zamrożeniem należy ją dokładnie ostudzić, szczelnie owinąć folią i folią aluminiową. Przechowywać można do 3 miesięcy. Rozmrażać najlepiej powoli w lodówce przez noc, a następnie piec według instrukcji (zamrożoną przed pieczeniem) lub podgrzewać (już upieczoną).
Pojedyncze porcje wygodnie jest podgrzewać w mikrofalówce – 2-3 minuty na średniej mocy, przykryte, z odrobiną wody dodanej na wierzch, aby nie wyschły.
Z czym podawać lazanię Ewy Wachowicz
Lazania jest daniem kompletnym, ale świeża sałata zielona z prostym vinaigrette (oliwa, ocet winny, sól, pieprz) doskonale równoważy jej sytość. Można dodać listki rukoli, rzodkiewkę i ogórek.
Chrupiący czosnkowy chleb to klasyczne uzupełnienie – bagietkę pokroić ukośnie, posmarować masłem z przeciśniętym czosnkiem i świeżą pietruszką, zapiec 8-10 minut w 180°C.
Do picia najlepiej sprawdza się wytrawne czerwone wino – Chianti, Montepulciano d’Abruzzo lub polskie wino z Rondo. Taniny w winie świetnie komponują się z tłustością sera i mięsa.