Masło czosnkowe to prosty dodatek, który potrafi uratować nudny obiad, zwykłą bagietkę czy szybki makaron. Warto po niego sięgnąć, jeśli lubiany jest wyrazisty smak i lubi się mieć w lodówce coś, co w minutę zmienia zwykłe danie w coś „jak z knajpy”. Poniżej wersja klasyczna – kremowa, mocno czosnkowa, z pietruszką i cytryną – dobra zarówno na grzanki, jak i do mięs czy ryb. Proporcje są tak dobrane, żeby masło było aromatyczne, ale nie „zabójcze” w smaku; jeśli ma być mocniejsze, wystarczy drobna korekta ilości czosnku. Przepis jest uniwersalny i nadaje się zarówno do przygotowania małej porcji na kolację, jak i większej, do zamrożenia.
Składniki na aromatyczne masło czosnkowe
Poniższe proporcje wystarczą na ok. 200 g masła czosnkowego – idealnie na kilka dni używania w domu lub jedną porządną imprezę z pieczywem czosnkowym.
- 150 g masła o zawartości tłuszczu min. 82% (w temperaturze pokojowej)
- 4–6 ząbków czosnku (w zależności od wielkości i preferencji)
- 2–3 łyżki drobno posiekanej natki pietruszki (świeżej)
- 1 łyżka soku z cytryny (świeżo wyciśniętego)
- 1/3 łyżeczki soli (najlepiej drobnej)
- szczypta świeżo mielonego pieprzu (czarnego lub mieszanego)
- opcjonalnie: 1–2 łyżki oliwy z oliwek dobrej jakości – dla bardziej kremowej konsystencji
Ważne, żeby masło było miękkie – wyjęte z lodówki co najmniej 30–60 minut wcześniej. Czosnek powinien być świeży, bez zielonych kiełków w środku – te psują smak i dodają goryczy.
Przygotowanie masła czosnkowego krok po kroku
-
Przygotowanie masła
Masło przełożyć do miski i odstawić, aż będzie miękkie i plastyczne. Jeśli czas goni, można je pokroić w małe kostki – wtedy zmięknie szybciej. Masło nie powinno się topić, tylko mieć konsystencję kremu. -
Obróbka czosnku
Ząbki czosnku obrać, przeciąć wzdłuż i usunąć ewentualne zielone kiełki ze środka. Czosnek bardzo drobno posiekać lub przecisnąć przez praskę. Im drobniej, tym lepiej wtopi się w masło i tym równiej odda aromat. -
Posiekanie pietruszki
Natkę pietruszki umyć, bardzo dokładnie osuszyć (mokre liście rozwodnią masło) i drobno posiekać. Do masła najlepiej nadają się same liście; grubsze łodyżki można odciąć lub zostawić tylko cienkie. -
Wymieszanie składników
Do miękkiego masła dodać czosnek, pietruszkę, sól, pieprz oraz sok z cytryny. Jeśli używana będzie oliwa, też od razu ją dodać. Całość dokładnie wyrobić łyżką lub szpatułką, aż powstanie jednolita, gładka masa.W tym momencie warto spróbować odrobinę i zdecydować, czy zwiększyć ilość czosnku lub soli. Trzeba pamiętać, że smak czosnku jeszcze się wzmocni po kilku godzinach w lodówce.
-
Formowanie masła
Gotowe masło można przełożyć do małego pojemniczka lub uformować w „wałek”: masę wyłożyć na kawałek folii spożywczej lub pergaminu, zwinąć i uformować równy rulon, zaciskając końce jak cukierek. Taka forma ułatwia późniejsze krojenie w plastry. -
Chłodzenie
Masło wstawić do lodówki na minimum 1–2 godziny, a najlepiej na całą noc. W tym czasie smaki się połączą, a masło stwardnieje i będzie wygodne do krojenia lub smarowania.
Najlepszy efekt daje użycie masła w temperaturze pokojowej i bardzo drobno posiekanego czosnku – wtedy masło czosnkowe jest gładkie, łatwo się smaruje i nie zostawia „grubych” kawałków czosnku w każdym kęsie.
Wartości odżywcze masła czosnkowego
Masło czosnkowe to produkt wysokotłuszczowy, bardziej dodatek smakowy niż „pełnoprawne danie”. Warto o tym pamiętać przy porcjowaniu. Poniżej orientacyjne wartości dla 1 łyżki (ok. 15 g) masła czosnkowego na bazie masła 82%:
Średnio w takiej porcji znajduje się:
- ok. 110 kcal
- 11–12 g tłuszczu (w tym przewaga tłuszczów nasyconych)
- ok. 1 g białka
- ok. 0,5 g węglowodanów
Czosnek sam w sobie jest niskokaloryczny, natomiast wnosi sporo związków o działaniu prozdrowotnym (m.in. alicyna), choć przy takiej formie podania traktowany jest bardziej jako przyprawa. Natka pietruszki dodaje trochę witaminy C i K, ale ponownie – ilości są symboliczne, bo używana jest w roli dodatku smakowego.
Z czym podawać masło czosnkowe – praktyczne zastosowania
Masło czosnkowe do pieczywa i grzanek
Najprostszy i najpopularniejszy sposób użycia to pieczywo. Kawałki bagietki, chleba pszennego lub mieszanego można posmarować cienką warstwą masła czosnkowego i zapiec przez 5–7 minut w 200°C, aż brzegi się zrumienią. Wersja ekspresowa: kromkę włożyć na chwilę do tostera, a gorący tost od razu posmarować masłem – rozpuści się i ładnie wsiąknie w pieczywo.
Dobrze sprawdza się też jako:
- nadzienie do bagietki nacinanej w kratkę (każde nacięcie wypełnić masłem i zapiec)
- dodatek do pity, focaccii lub podpłomyków z patelni
- smarowidło do ciepłych bułeczek drożdżowych, gdy ma być „jak w restauracji”
Masło czosnkowe do mięsa, ryb i warzyw
Plaster zimnego masła czosnkowego położony na gorącym mięsie działa lepiej niż niejedna skomplikowana marynata. Na grillowanej piersi z kurczaka czy steku roztapia się, tworząc sosik na talerzu. Na rybach (dorsz, łosoś, pstrąg) warto położyć cienki plaster na końcowe 2–3 minuty pieczenia lub dodać już na talerzu – szczególnie przy delikatnych rybach pieczonych w folii lub pergaminie.
Świetnie współgra też z warzywami:
Ugotowane ziemniaki można po prostu obtoczyć w gorącym maśle czosnkowym z dodatkiem koperku lub pietruszki. Brokuły, fasolka szparagowa, kalafior czy szparagi – po zblanszowaniu lub ugotowaniu al dente – polane odrobiną roztopionego masła czosnkowego zyskują zupełnie inny charakter. Dobrze jest nie przesadzać z ilością, żeby nie zdominować smaku warzyw.
Masło czosnkowe do makaronu i sosów
Jeśli brak czasu na sos do makaronu, wystarczy świeżo ugotowany makaron wymieszać z łyżką lub dwiema masła czosnkowego i odrobiną wody z gotowania (bogatej w skrobię). Powstaje szybki, aromatyczny sos przypominający prostą wersję aglio e olio, tylko w wersji maślanej.
Masło czosnkowe można też wykorzystać do:
podsmażenia krewetek na patelni (najpierw odrobina zwykłego oleju, pod koniec łyżka masła czosnkowego), wzbogacenia sosu śmietanowego do kurczaka, czy jako bazę smakową do risotto – dodane pod koniec gotowania, zamiast części zwykłego masła.
Przechowywanie masła czosnkowego
Jak długo można trzymać masło czosnkowe w lodówce
Prawidłowo przygotowane i przechowywane w zamkniętym pojemniku lub szczelnie zawinięte w folię masło czosnkowe wytrzyma w lodówce około 5–7 dni. Po tym czasie niekoniecznie się psuje, ale aromat czosnku może stać się zbyt ostry lub nieprzyjemnie „stęchły”.
Warto zwrócić uwagę, aby nie kłaść go w lodówce obok produktów bardzo pochłaniających zapach (ciasta, śmietana, jogurty bez zamknięcia). Czosnek potrafi „przejść” do innych produktów.
Mrożenie masła czosnkowego
Masło czosnkowe bardzo dobrze znosi mrożenie, dlatego od razu można przygotować większą porcję. Najwygodniejsze są dwie metody:
1. Rulon do krojenia w plastry – uformowany wcześniej wałek zawinąć szczelnie w pergamin, potem w folię aluminiową. Rulon można dodatkowo włożyć do woreczka strunowego. W zamrażarce takie masło może leżeć nawet 2–3 miesiące. Wystarczy odkroić plaster i położyć na gorącym mięsie, rybie czy warzywach.
2. Porcje w pojemniku lub formie do lodu – masło przełożyć do silikonowej formy na kostki lodu lub małych silikonowych foremek, zamrozić, a potem przełożyć „kostki” do woreczka. W ten sposób łatwo odmierzyć małe porcje do sosów i na patelnię.
Przy mrożeniu warto opisać woreczek (data i zawartość), bo zamrożone masło czosnkowe łatwo pomylić z innymi smakowymi masłami lub zwykłym.
Warianty masła czosnkowego – jak modyfikować smak
Łagodniejsze lub ostrzejsze masło czosnkowe
Dla osób, które nie przepadają za bardzo intensywnym czosnkiem, dobrym rozwiązaniem jest czosnek blanszowany lub pieczony. Obrane ząbki można na chwilę zalać wrzątkiem (ok. 30 sekund), odcedzić, ostudzić i dopiero wtedy posiekać – smak jest łagodniejszy, mniej „agresywny” dla żołądka.
Jeszcze delikatniejszą wersję uzyska się, jeśli czosnek upiecze się w łupinach (np. razem z innymi warzywami, ok. 30–40 minut w 190°C). Miękki miąższ z upieczonych ząbków wystarczy wycisnąć i rozetrzeć z masłem – smak będzie słodkawy, karmelowy, nadal wyraźnie czosnkowy, ale bardzo delikatny.
Dla przeciwnego efektu – bardziej ostrego – można dodać odrobinę chili w płatkach lub szczyptę ostrej papryki. Taka wersja świetnie sprawdza się do krewetek, steków i grillowanych warzyw.
Masło czosnkowe z ziołami i dodatkami
Pietruszka to klasyka, ale można spokojnie sięgnąć po inne świeże zioła:
Bazylia, oregano lub tymianek dadzą bardziej „śródziemnomorski” charakter, szczególnie jeśli do masła zostanie dodana oliwa zamiast części masła. Koperek dobrze łączy się z rybami i młodymi ziemniakami. Szczypiorek świetnie pasuje do pieczonych ziemniaków i jajek.
Do masła czosnkowego można też dorzucić drobno starty ser twardy (parmezan, grana padano) – wtedy lepiej sprawdzi się jako pasta do pieczywa i zapiekanek niż jako dodatek do patelni, bo ser łatwiej się przypala.
Popularna wersja „imprezowa” to masło czosnkowe z dodatkiem suszonych pomidorów w oleju, drobno posiekanych. Daje to intensywniejszy kolor i bardziej kompleksowy smak, bardzo pasujący do ciabatty i focaccii.
Cały przepis można traktować jako bazę – proporcje masła i czosnku zostawić podobne, a bawić się dodatkami: innymi ziołami, skórką z cytryny (startą drobno, zamiast części soku), odrobiną musztardy Dijon czy pieprzem cytrynowym.