Kto ma dość suchych, kruszących się ciast, powinien spróbować tego murzynka. To wypiek na dużą blachę, więc nadaje się na rodzinne spotkania, szkolne kiermasze i „coś do kawy” na kilka dni. Jabłka robią robotę: dodają wilgoci i przełamują kakao, dzięki czemu ciasto nie jest ciężkie. Przepis jest prosty, bez miksera planetarnego i bez kombinowania, a efekt wychodzi powtarzalny.
Składniki – murzynek z jabłkami na dużą blachę
Blacha najlepiej ok. 25 × 35 cm (ewentualnie 30 × 40 cm – wyjdzie trochę niższy). Wszystkie składniki w temperaturze pokojowej, szczególnie jajka.
- 250 g masła
- 300 g cukru (drobny lub zwykły)
- 250 ml mleka
- 60 g kakao (ok. 6–7 łyżek, niesłodzone)
- 5 jajek (rozmiar M lub L)
- 420 g mąki pszennej (typ 450–550)
- 2 łyżeczki proszku do pieczenia (ok. 10 g)
- 1 płaska łyżeczka sody (opcjonalnie, ale dobrze stabilizuje)
- szczypta soli
- 1–2 łyżeczki ekstraktu waniliowego lub cukru wanilinowego
- 4–5 średnich jabłek (ok. 700–900 g przed obraniem)
- 1 łyżeczka cynamonu
- 1 łyżka bułki tartej lub kaszy manny (opcjonalnie, do jabłek)
Przygotowanie – murzynek z jabłkami duża blacha krok po kroku
- Nagrzać piekarnik do 180°C góra–dół (termoobieg 165–170°C). Blachę wyłożyć papierem do pieczenia; boki można lekko posmarować masłem, żeby papier nie uciekał.
- W dużym garnku podgrzać masło, cukier, mleko i kakao. Mieszać trzepaczką, aż masło się rozpuści, a masa zrobi się jednolita i gładka. Nie trzeba doprowadzać do mocnego wrzenia – wystarczy, że będzie gorąca i wszystko się połączy.
- Odlać do kubka ok. 250 ml gorącej kakaowej masy (to będzie polewa). Odstawione przykryć, żeby nie złapało kożucha.
-
Masę w garnku odstawić na 10–15 minut, żeby przestygła. Ma być ciepła, ale nie parząca – wtedy jajka nie zetną się w cieście.
Gdy masa kakaowa jest zbyt gorąca, jajka robią grudki i ciasto potrafi wyjść zbite. Najbezpieczniej: palec ma wytrzymać w masie kilka sekund.
- Jabłka obrać, wyciąć gniazda nasienne, pokroić w kostkę ok. 1–1,5 cm. Wymieszać z cynamonem. Jeśli jabłka są bardzo soczyste, dorzucić 1 łyżkę bułki tartej lub kaszy manny – wchłonie nadmiar soku i ograniczy „mokry pas” w środku.
- Do przestudzonej masy kakaowej wbić jajka – jedno po drugim – i energicznie mieszać trzepaczką lub mikserem ręcznym na niskich obrotach, tylko do połączenia. Dodać wanilię i szczyptę soli.
-
Mąkę przesiać z proszkiem do pieczenia (i sodą, jeśli używana). Wsypywać do masy w 2–3 turach, mieszając krótko. Ciasto ma być gładkie, dość gęste, ale lejące.
Nie mieszać zbyt długo po dodaniu mąki – wystarczy, aż znikną suche ślady. Przemieszane ciasto traci lekkość i robi się „gumowe”.
- Do ciasta wsypać jabłka i wymieszać łopatką. Przełożyć do blachy, wyrównać wierzch. Jeśli jabłek jest dużo, ciasto może wyglądać na „napakowane” – o to chodzi, po upieczeniu będzie soczyste.
- Piec na środkowej półce 40–50 minut w 180°C, do suchego patyczka (patyczek ma wyjść suchy z ciasta, ale może być lekko wilgotny od jabłek). Po 35–40 minutach warto sprawdzić i ewentualnie dopiec.
- Po upieczeniu zostawić w blaszce na 15 minut, potem wyjąć razem z papierem na kratkę i wystudzić przynajmniej do letniego. Ciepłe ciasto jest delikatne i łatwo je połamać przy krojeniu.
Wartości odżywcze murzynka z jabłkami
To ciasto jest konkretne: masło, cukier i kakao robią swoje, ale jabłka poprawiają wilgotność i dają trochę błonnika. Wartości będą się różnić zależnie od ilości jabłek i wielkości porcji.
Szacunkowo na 1 kawałek (1/20 blachy 25 × 35 cm): ok. 280–340 kcal, białko 4–6 g, tłuszcz 12–16 g, węglowodany 38–48 g, błonnik 2–3 g.
Polewa kakaowa i wykończenie (bez kombinowania)
Odlana masa kakaowa po przestudzeniu gęstnieje i działa jak szybka polewa – bez dodatkowych garnków. Jeśli stoi dłużej i zrobi się za gęsta, wystarczy podgrzać ją 20–30 sekund na małym ogniu lub krótko w mikrofalówce i wymieszać.
Polewa najlepiej siada na cieście, gdy murzynek jest już wyraźnie letni albo chłodny. Na gorącym wsiąknie i zniknie, a na bardzo zimnym potrafi zastygnąć zbyt szybko i nierówno. Po polaniu można dorzucić wiórki kokosowe, płatki migdałów albo po prostu zostawić gładką taflę – przy murzynku to w zupełności wystarcza.
Jeśli polewa ma błyszczeć i ładnie się kroić, nie może być „przegotowana”. Krótkie podgrzanie i porządne wymieszanie daje lepszy efekt niż długie gotowanie.
Typowe błędy przy murzynku z jabłkami na dużą blachę
Jak nie zrobić zakalca w murzynku na dużą blachę
Najczęstszy problem to zbyt ciężkie, niedopieczone ciasto w środku. Duża blacha wymaga czasu – tu nie ma drogi na skróty. Piekarnik powinien być porządnie nagrzany, a ciasto wstawione od razu po wymieszaniu z proszkiem.
Druga rzecz: temperatura masy kakaowej. Gdy jajka trafiają do gorącej bazy, robią się mikrogrudki i struktura później siada. Ciepła baza jest OK, ale parząca już nie.
Trzecia rzecz: patyczek. Przy jabłkach może wyjść lekko wilgotny, ale nie może być oblepiony surowym ciastem. Jeśli wierzch zaczyna łapać za mocny kolor, a środek jeszcze pracuje, wystarczy przykryć wierzch luźno folią aluminiową na ostatnie 10–15 minut pieczenia.
Jakie jabłka do murzynka z jabłkami
Najlepiej sprawdzają się jabłka kwaśniejsze i twardsze: szara reneta, ligol, jonagold. Nie rozpadną się na mus i nie zrobią „kompotu” w cieście. Miękkie, mączyste odmiany też dadzą radę, ale wtedy lepiej pokroić je grubiej i dodać tę łyżkę bułki tartej/kaszy manny.
Jabłek nie trzeba podsmażać. Podsmażanie skraca pieczenie, ale zabiera świeżą kwasowość i robi z nadzienia jednorodną masę. W tym cieście lepiej działa kostka – jest co gryźć.
Przechowywanie i mrożenie murzynka z jabłkami
Czy murzynka z jabłkami można mrozić
Da się i to bez strat, pod warunkiem że ciasto jest całkiem wystudzone. Najwygodniej pokroić na kawałki, każdy owinąć szczelnie folią lub zapakować w woreczki strunowe. Mrożenie w kawałkach przyspiesza rozmrażanie i chroni przed wysychaniem. Rozmrażać najlepiej w temperaturze pokojowej, bez podgrzewania – polewa nie popłynie, a ciasto zostanie wilgotne.
W temperaturze pokojowej murzynek trzyma formę 2–3 dni pod przykryciem. W lodówce wytrzyma 4–5 dni, ale warto wyjąć kawałek 20 minut wcześniej, bo na zimno jest twardszy i mniej czekoladowy w odbiorze. Jeśli w domu jest bardzo ciepło, lodówka będzie bezpieczniejsza (jabłka robią swoje).