Na obiad bez mięsa, na kolację po pracy albo jako sposób na wykorzystanie ugotowanych ziemniaków z poprzedniego dnia — ten przepis sprawdza się wyjątkowo dobrze. Kotlety ziemniaczane z pieczarkami i serem wychodzą chrupiące z zewnątrz, miękkie w środku i mają wyraźny, lekko maślany smak podsmażonych grzybów. To danie nie wymaga skomplikowanych składników, ale warto zadbać o kilka szczegółów: dobrze odparowane ziemniaki, porządnie przesmażone pieczarki i ser, który naprawdę się topi. Dzięki temu kotlety nie rozpadną się na patelni i nie będą ciężkie.
Składniki na kotlety ziemniaczane z pieczarkami i serem
Podane proporcje wystarczają na około 10-12 średnich kotletów, czyli 3-4 porcje. Najlepiej użyć ziemniaków mączystych lub uniwersalnych, które po ugotowaniu łatwo się rozgniatają i nie robią się kleiste.
- 1 kg ziemniaków ugotowanych w mundurkach lub obranych
- 300 g pieczarek
- 1 średnia cebula
- 120 g żółtego sera w kostce lub startego na grubych oczkach
- 1 jajko
- 3-5 łyżek mąki pszennej, w zależności od wilgotności ziemniaków
- 2 łyżki bułki tartej do masy, opcjonalnie
- ok. 6-8 łyżek bułki tartej do panierowania
- 3 łyżki masła klarowanego lub oleju do smażenia pieczarek
- olej lub masło klarowane do smażenia kotletów
- 1 łyżeczka soli do masy, plus trochę do pieczarek
- 1/2 łyżeczki świeżo mielonego pieprzu
- 1/2 łyżeczki majeranku lub tymianku
- szczypta gałki muszkatołowej, opcjonalnie
- 1 łyżka posiekanej natki pietruszki, opcjonalnie
Jeśli ziemniaki są świeżo gotowane, trzeba je całkowicie wystudzić. Ciepła masa chłonie więcej mąki, a wtedy kotlety robią się zbite zamiast delikatnych.
Przygotowanie kotletów ziemniaczanych krok po kroku
- Ziemniaki ugotować do miękkości, odcedzić i dobrze odparować. Jeśli gotowane są w mundurkach, obrać jeszcze ciepłe, a potem całkowicie wystudzić. Przecisnąć przez praskę albo dokładnie utłuc tłuczkiem. Nie miksować blenderem, bo masa stanie się lepka.
- Pieczarki oczyścić i drobno posiekać albo zetrzeć na grubych oczkach tarki. Cebulę pokroić w drobną kostkę. Na patelni rozgrzać 3 łyżki tłuszczu, wrzucić cebulę i smażyć 2-3 minuty, aż zmięknie. Dodać pieczarki, lekko posolić i smażyć na dość mocnym ogniu 8-12 minut, aż odparują i zaczną się lekko rumienić.
Ten etap warto zrobić porządnie. Niedosmażone pieczarki puszczają wodę już w kotletach, przez co masa staje się zbyt luźna, a panierka mięknie. Po usmażeniu farsz najlepiej przełożyć na talerz i wystudzić.
- Do miski z ziemniakami dodać jajko, 3 łyżki mąki, pieprz, sól, majeranek, ewentualnie gałkę muszkatołową i natkę. Dorzucić wystudzone pieczarki z cebulą oraz ser. Wszystko delikatnie wymieszać łyżką lub dłonią tylko do połączenia.
- Sprawdzić konsystencję masy. Powinna dać się formować w dłoniach i nie kleić się mocno do palców. Jeśli jest zbyt miękka, dosypać jeszcze 1-2 łyżki mąki albo 2 łyżki bułki tartej. Nie dosypywać od razu za dużo — kotlety powinny pozostać miękkie.
- Zwilkoconymi dłońmi nabierać porcje masy i formować kotlety o grubości około 1,5-2 cm. Każdy obtoczyć w bułce tartej. Przy panierowaniu nie dociskać zbyt mocno, wystarczy cienka, równa warstwa.
- Na patelni rozgrzać cienką warstwę tłuszczu. Kotlety smażyć partiami na średnim ogniu po 3-4 minuty z każdej strony, aż będą złociste i chrupiące. Przewracać dopiero wtedy, gdy spód wyraźnie się zrumieni — zbyt wczesne ruszanie najczęściej kończy się pękaniem.
- Usmażone kotlety odkładać na talerz wyłożony ręcznikiem papierowym. Podawać od razu, kiedy środek jest miękki, a ser lekko ciągnący.
Najlepsza temperatura smażenia to średni ogień. Zbyt mocny szybko przypali panierkę, a środek nie zdąży się dobrze ogrzać; zbyt słaby sprawi, że kotlety wchłoną tłuszcz.
Wartości odżywcze kotletów ziemniaczanych z pieczarkami i serem
Jedna porcja, czyli 3 średnie kotlety, to orientacyjnie 420-520 kcal, w zależności od ilości tłuszczu użytego do smażenia i rodzaju sera. Danie dostarcza głównie węglowodanów z ziemniaków, trochę białka z jajka i sera oraz tłuszczu ze smażenia. Pieczarki podbijają smak, ale też dodają trochę błonnika i potasu, dzięki czemu całość nie jest jednowymiarowa.
Jeśli kotlety mają być lżejsze, można usmażyć je na dobrze rozgrzanej patelni z minimalną ilością tłuszczu albo upiec w piekarniku. Trzeba jednak liczyć się z tym, że z patelni wychodzą bardziej chrupiące, a w piekarniku mają suchszą skórkę i mniej wyraźnie rumieniony smak.
Najczęstsze problemy przy robieniu kotletów ziemniaczanych
Zbyt luźna masa na kotlety ziemniaczane
Najczęściej winne są zbyt wilgotne ziemniaki albo za krótko smażone pieczarki. Jeśli masa rozpływa się w dłoniach, trzeba najpierw odczekać 10-15 minut. Ziemniaki chłoną część wilgoci dopiero po chwili i masa wyraźnie gęstnieje. Dopiero potem warto dosypywać mąkę lub bułkę tartą.
Nie trzeba od razu ratować całości dużą ilością mąki. Nadmiar sprawia, że kotlety tracą puszystość i zaczynają przypominać kluski smażone na patelni. Lepiej dosypać po jednej łyżce, wymieszać i sprawdzić, czy da się uformować próbny kotlet.
Dobrym rozwiązaniem jest też schłodzenie masy w lodówce przez 20-30 minut. To szczególnie pomaga wtedy, gdy użyty ser był wilgotny albo ziemniaki były jeszcze lekko ciepłe podczas mieszania.
Kotlety pękają lub rozpadają się podczas smażenia
Powód bywa prosty: za wczesne przewracanie. Kotlet powinien najpierw złapać rumianą skórkę od spodu, bo to ona trzyma całość. Jeśli łopatka wchodzi pod kotlet z oporem, trzeba dać mu jeszcze minutę.
Znaczenie ma też wielkość. Zbyt duże, cienkie kotlety pękają częściej niż mniejsze i grubsze. Przy tej masie najlepiej sprawdzają się porcje wielkości małej dłoni, zwarte, ale nie mocno ubite.
Jeśli problem pojawia się mimo dobrej konsystencji, warto zwiększyć ilość panierki. Cienka warstwa bułki tartej działa jak osłona i pomaga utrzymać kształt, zwłaszcza kiedy ser w środku zaczyna się topić.
Z czym podawać kotlety ziemniaczane z pieczarkami i serem
Najprościej podać je z gęstą kwaśną śmietaną, jogurtem naturalnym z koperkiem albo sosem czosnkowym. Dobrze pasuje też lekki sos pieczarkowy, jeśli danie ma być bardziej obiadowe. Wtedy kotlety warto zrobić nieco mniejsze, żeby łatwiej nabierało się je razem z sosem.
Do takich kotletów przydaje się coś świeżego i kwaśnego. Sprawdza się sałata z winegretem, surówka z kiszonej kapusty, mizeria albo ogórki małosolne. To ważne, bo ziemniaki, ser i panierka dają dość pełny, otulający smak — dodatek powinien go przełamać.
Jeśli danie ma zastąpić klasyczny obiad, można podać kotlety z jajkiem sadzonym i prostą surówką. W wersji kolacyjnej dobrze wypadają nawet solo, tylko z dipem i garścią rukoli. Na drugi dzień można je włożyć do bułki z sałatą i plasterkiem pomidora — robi się z tego bardzo porządny, bezmięsny burger.
Przechowywanie i odgrzewanie
Jak przechować kotlety, żeby nie zmiękły
Po usmażeniu kotlety trzeba całkowicie ostudzić. Dopiero wtedy można przełożyć je do pojemnika i wstawić do lodówki na do 2 dni. Jeśli zostaną zamknięte jeszcze ciepłe, para wodna skropli się na pokrywce i panierka zmięknie.
Surową masę również da się przechować, ale lepiej nie dłużej niż przez noc. Najwygodniej uformować kotlety, ułożyć je na talerzu, przykryć i schłodzić. Następnego dnia wystarczy obtoczyć w bułce tartej i usmażyć.
Możliwe jest też mrożenie uformowanych, surowych kotletów. Najpierw trzeba je rozłożyć pojedynczo na tacy, zamrozić, a potem przełożyć do woreczka. Dzięki temu nie skleją się w jedną bryłę. Smażyć można bez pełnego rozmrażania, ale na nieco mniejszym ogniu.
Najlepszy sposób na odgrzanie
Najlepszy efekt daje patelnia. Wystarczy odrobina tłuszczu i po 2-3 minuty z każdej strony na średnim ogniu. Panierka znowu robi się chrupiąca, a środek ogrzewa się równomiernie.
Piekarnik też się sprawdzi, szczególnie przy większej ilości. Kotlety ułożyć na blasze i podgrzać przez 10-12 minut w 180°C. Mikrofalówka ogrzeje je najszybciej, ale skórka stanie się miękka, więc to rozwiązanie raczej awaryjne.