Najpierw odparowuje się szpinak, dopiero potem łączy z serem i beszamelem — dzięki temu lasagne nie puszcza wody i po krojeniu trzyma warstwy. W tej wersji ważna jest też gęstość sosu beszamelowego: ma być wyraźnie kremowy, ale nie lejący, bo makaron odda jeszcze trochę skrobi i wilgoci w piekarniku. Feta wnosi słoność i charakter, ricotta albo twaróg sernikowy łagodzą całość, a mozzarella robi to, co w lasagne najprzyjemniejsze — ciągnącą, rumianą górę. To danie sycące, wygodne do przygotowania wcześniej i dobrze znosi odgrzewanie.
Szpinak po podsmażeniu warto przełożyć na sito i lekko odcisnąć. Nawet mrożony, dobrze odparowany na patelni, potrafi oddać jeszcze kilka łyżek wody.
Składniki na lasagne ze szpinakiem i fetą
Porcja na formę około 20 x 30 cm, czyli 6 solidnych kawałków. Przy większym naczyniu lasagne wyjdzie niższa, ale nadal dobra — wtedy warto dorzucić trochę więcej mozzarelli na wierzch.
- 12-15 płatów lasagne bez wcześniejszego gotowania
- 450 g szpinaku mrożonego rozdrobnionego lub 700-800 g świeżego
- 200 g sera feta
- 250 g ricotty lub gęstego twarogu sernikowego
- 250 g mozzarelli, startej lub porwanej
- 60 g tartego parmezanu lub grana padano
- 1 średnia cebula
- 2-3 ząbki czosnku
- 2 łyżki oliwy lub 30 g masła do szpinaku
- 30 g masła do beszamelu
- 30 g mąki pszennej
- 500 ml mleka, najlepiej 2% lub 3,2%
- 1/4 łyżeczki gałki muszkatołowej
- 1/4 łyżeczki pieprzu plus trochę do doprawienia
- szczypta soli do beszamelu
- otarta skórka z 1/2 cytryny — opcjonalnie, ale bardzo pasuje do szpinaku
- 1 jajko — opcjonalnie, jeśli masa serowa ma być bardziej zwarta
Przygotowanie lasagne ze szpinakiem i fetą krok po kroku
- Przygotować szpinak. Cebulę pokroić drobno, czosnek posiekać. Na dużej patelni rozgrzać oliwę albo masło, zeszklić cebulę przez 4-5 minut. Dodać czosnek, zamieszać przez 30 sekund. Dorzucić szpinak. Jeśli używany jest mrożony, smażyć na średnim ogniu, aż całkowicie się rozmrozi i odparuje. Jeśli świeży, dodawać partiami i mieszać, aż zwiędnie. Na końcu doprawić pieprzem i, jeśli potrzeba, odrobiną soli. Ze solą ostrożnie, bo feta jest wyraźnie słona.
- Odparować naprawdę porządnie. Szpinak powinien być wilgotny, ale nie mokry. Gdy na dnie patelni zbiera się płyn, trzeba smażyć jeszcze chwilę. Potem przełożyć masę na sito lub talerz i zostawić na kilka minut. Przy okazji lekko przestudzi się przed mieszaniem z serem.
- Zrobić beszamel. W rondlu roztopić masło, wsypać mąkę i mieszać trzepaczką przez 1 minutę, aż powstanie jasna zasmażka. Wlewać mleko partiami, cały czas mieszając, żeby nie zrobiły się grudki. Gotować na małym ogniu 4-6 minut, aż sos zgęstnieje do konsystencji rzadkiej śmietany. Doprawić gałką muszkatołową, pieprzem i małą szczyptą soli.
- Beszamel nie może być zbyt ciężki i budyniowy. Po ostudzeniu jeszcze zgęstnieje, a płaty makaronu wciągną część wilgoci. Jeśli sos wyszedł za gęsty, wystarczy dolać 2-3 łyżki mleka i podgrzać, mieszając.
- Połączyć nadzienie. Do miski przełożyć ricottę, pokruszoną fetę, połowę parmezanu i szpinak. Dodać skórkę z cytryny, jeśli ma wejść do przepisu. Można wbić 1 jajko — masa będzie bardziej zwarta i łatwiejsza do krojenia po upieczeniu. Wszystko wymieszać. Spróbować i dopiero wtedy ewentualnie doprawić pieprzem. Sól zwykle nie jest już potrzebna.
- Złożyć warstwy. Piekarnik nagrzać do 190°C góra-dół. Dno formy posmarować cienką warstwą beszamelu. Ułożyć pierwszą warstwę płatów lasagne, na niej część masy szpinakowo-serowej, kilka łyżek beszamelu i odrobinę mozzarelli. Powtarzać warstwy, aż składniki się skończą. Ostatnia warstwa powinna wyglądać tak: płaty makaronu, beszamel, reszta mozzarelli i pozostały parmezan.
- Nie warto przesadzać z grubością warstw. Lepsze są 3-4 umiarkowane poziomy niż dwie ciężkie warstwy nadzienia. Makaron ma mieć kontakt z sosem na całej powierzchni, inaczej po bokach może zostać zbyt twardy.
- Upiec. Formę przykryć folią aluminiową, ale tak, żeby nie dotykała sera. Piec przez 25 minut, następnie zdjąć folię i dopiekać jeszcze 15-20 minut, aż wierzch się zrumieni, a brzegi zaczną lekko bulgotać.
- Odstawić przed krojeniem. Po wyjęciu z piekarnika lasagne powinna odpocząć 12-15 minut. To nie jest detal — w tym czasie warstwy się stabilizują, ser lekko tężeje, a kawałki wychodzą równe zamiast rozpadać się na talerzu.
Jeśli używane są płaty wymagające wcześniejszego gotowania, trzeba je obgotować tylko do lekkiej elastyczności. Zbyt miękkie po upieczeniu zamienią środek w jednolitą masę.
Najczęstsze błędy przy lasagne ze szpinakiem i fetą
Najczęściej problemem jest wodnisty środek. Powód bywa prosty: szpinak nie został odparowany albo warstwy dostały zbyt dużo rzadkiego beszamelu. W takiej sytuacji nawet dobre płaty lasagne nie uratują struktury, bo zamiast wchłonąć sos, zaczną pływać w nadmiarze płynu.
Drugi błąd to przesalanie. Feta, parmezan i czasem sam makaron dają już wyraźną słoność. Lepiej doprawić pieprzem, gałką i skórką cytrynową niż dosypywać sól odruchowo. W praktyce sól wystarcza najczęściej tylko do beszamelu, i to symbolicznie.
Zdarza się też zbyt sucha lasagne. Dzieje się tak, gdy warstwy są oszczędnie posmarowane sosem albo forma jest pieczona bez przykrycia od początku. Pierwsze 25 minut pod folią robi dużą różnicę — makaron mięknie równomiernie, a ser na górze nie przypala się za wcześnie.
Jeśli po upieczeniu wierzch rumieni się zbyt szybko, a środek jeszcze nie pracuje, wystarczy z powrotem lekko przykryć formę i dopiec kilka minut dłużej. Nie trzeba od razu obniżać temperatury — ważniejsza jest kontrola końcówki pieczenia.
Zamienniki i dobre warianty tego przepisu
Jak zamienić sery bez psucia konsystencji
Ricottę można zastąpić gęstym twarogiem sernikowym albo dobrze zmielonym półtłustym twarogiem wymieszanym z 2-3 łyżkami śmietanki. Chodzi o to, żeby masa nie była sucha i grudkowata. Samą fetą nie warto zastępować całej części serowej, bo nadzienie wyjdzie zbyt słone i ciężkie.
Zamiast mozzarelli można użyć łagodnego sera, który dobrze się topi, na przykład scamorzy lub młodej goudy. Parmezan daje najwięcej smaku przy najmniejszej ilości, więc dobrze zostawić go chociaż na wierzch.
Dla bardziej wyrazistej wersji można dorzucić 80-100 g sera pleśniowego do masy szpinakowej, ale wtedy trzeba jeszcze ostrożniej podejść do soli i ograniczyć fetę do około 120 g.
Dodatki, które rzeczywiście pasują
Do szpinaku i fety bardzo dobrze wchodzą podsmażone pieczarki. Trzeba je jednak usmażyć osobno i odparować do końca, inaczej zrobią dokładnie ten sam problem co źle przygotowany szpinak. Wystarczy około 250 g na całą formę.
Dobrym dodatkiem są też orzechy włoskie, grubo posiekane i rozsypane w jednej z warstw. Nie potrzeba dużo — 40-50 g wystarczy, żeby pojawiła się chrupkość i lekka goryczka dobrze kontrastująca z kremowym wnętrzem.
Jeśli ma być bardziej ziołowo, można dodać odrobinę koperku albo świeżego tymianku, ale bez przesady. Bazylia w tym układzie bywa zbyt oczywista, a oregano szybko przykrywa delikatniejszy smak nabiału i szpinaku.
Przechowywanie i przygotowanie wcześniej
Tę lasagne można złożyć nawet dzień wcześniej i wstawić do lodówki w formie, szczelnie przykrytą. Przed pieczeniem dobrze dać jej 20-30 minut w temperaturze pokojowej, żeby naczynie nie szło prosto z lodówki do bardzo gorącego piekarnika. Jeśli składniki były bardzo zimne, czas pieczenia może wydłużyć się o około 10 minut.
Po upieczeniu i całkowitym ostudzeniu lasagne dobrze znosi przechowywanie przez 2-3 dni w lodówce. Najwygodniej kroić ją na porcje i podgrzewać pod przykryciem w piekarniku albo w mikrofalówce. W piekarniku warto dodać 1-2 łyżki wody do naczynia lub przykryć porcję folią, żeby brzegi nie wyschły.
Mrożenie też jest sensowne, szczególnie w pojedynczych kawałkach. Najlepiej zamrażać po upieczeniu i ostudzeniu. Rozmrażać przez noc w lodówce, potem dopiekać około 20 minut w 180°C. Struktura pozostaje dobra, pod warunkiem że szpinak był wcześniej dobrze odparowany.
Wartości odżywcze lasagne ze szpinakiem i fetą
Jedna porcja, przy podziale na 6 kawałków, dostarcza w przybliżeniu 520-650 kcal, zależnie od użytych serów i ilości mozzarelli na wierzchu. Białka jest zwykle około 23-28 g na porcję, tłuszczu 28-36 g, a węglowodanów 35-45 g.
To danie nie jest lekkie, ale ma sensowną sytość: nabiał daje białko i tłuszcz, makaron energię, a szpinak trochę równoważy całość objętością i smakiem. Jeśli potrzebna jest lżejsza wersja, najprościej zmniejszyć ilość mozzarelli i użyć mleka 2% do beszamelu, bez ruszania proporcji samego sosu.